DDSU málimetterine sáıkes álemde árbir besinshi eresek adamda joǵary qan qysymy bar. Bul sońy qazamen aıaqtalatyn ınsýlt pen júrek aýrýlarynyń jartysynan astamyna sebepshi bolyp tabylady.
Áleýmettik joba aıasynda qajet dep tapqandar qan qysymyn ólshep, holesterın deńgeıin anyqtap, dárigerlerden keńes aldy. Bul bastama kúretamyr gıpertonııasyn, júrek aýrýlaryn dıagnostıkalaý men emdeýdiń, aldyn alýdyń zamanaýı tásilderinen halyqtyń habardarlyǵyn kóterýge baǵyttaldy.
Emhana dárigerleriniń qatysýymen ótkizilgen jedel skrınıngter Atyraý, Oral, Shymkent, Aqtóbe, Qaraǵandy, Saran, Rýdnyı qalalarynda uıymdastyryldy.
Skrınıngten ótkenderdiń qan qysymy 120/80 mm quraıtyn qalypty deńgeıden aýytqyǵan jaǵdaıda, qatysýshylar sol jerde dárigerden keńes ala aldy. Sondaı-aq, emdelýge qatysty keńestermen birge, kúretatamyr gıpertonııasyna shaldyqtyratyn sebepter men onyń qaýipti saldary jóninde búkteme paraqshalar taratyldy.
«Kompanııanyń «О́mir yrǵaǵy» jobasy júrek-qantamyr júıesindegi aýrýlardy der kezinde anyqtap, turaqty emdelip turýdyń mańyzdylyǵyna jurttyń nazaryn aýdarýǵa baǵyttalǵan. Qazirdiń ózinde jobaǵa myńnan asa adam qatysyp úlgerdi. Mundaı jedel skrınıngter halyqtyń óz densaýlyǵyn oılap, qajet bolǵan jaǵdaıda tıisti em-domdy qabyldaýǵa septesetinine senimdimin», – dedi SANTO kompanııasynyń qoǵammen baılanys jónindegi dırektory Elena Arysheva.
Statıstıkaǵa sensek, Qazaqstanda bul ózekti máselege aınalǵan. Elimizdiń eresek turǵyndary arasyndaǵy kúretamyr gıpertenzııasynyń taralý keńdigi 49,8 paıyzdy quraıdy. Osy tusta júrek-qantamyr júıesimen baılanysty qaýip faktorlary jaıynda tek 25 paıyzy ǵana biletinin atap ótken jón. Onyń ústine dárigerler gıpertenzııaǵa qarsy preparattardy turaqty túrde gıpertonııaǵa shaldyqqandardyń tek 27 paıyzy ǵana qabyldaıtyndyǵyn alǵa tartady. Olardyń ishinde 22 paıyzy ǵana maqsatty kórsetkishke qol jetkizip, qan qysymyn retep otyrady eken.
Osy rette qan qysymynyń deńgeıi jáne júrek-qantamyr júıesindegi aýrýlar arasynda ózara baılanys bar ekendigi dáledengen, al bul jaǵdaıdyń adam qazasyna ákeletini de sırek emes. Kúretamyr gıpertenzııasyna ákeletin faktorlarǵa genetıkalyq beıimdilik, qant dıabeti, ıaǵnı sýsamyr, semizdik, búırek aýrýlary, as tuzyn, ishimdikti shekten tys tutyný, shylym shegý, kúızelis, az qımyldaý jatady. Osyndaı faktorlardyń ortaq áserimen kúretamyr gıpertenzııasy damıdy. Joǵary qan qysymyn emdemese nemese oǵan mán bermese, onyń saldary ne ınfrakt, ne mı ınsýlty, ne búırek qyzmetiniń jetispeýshiligine ákelýi múmkin. Kúretamyr gıpertenzııasynyń «bildirmeı jan alǵysh» degen atqa ıe bolǵany da osymen baılanysty.
Jedel skrınıngter kezinde gıpertonııaǵa shaldyqqan adamdardy ǵana emes, sonymen birge, onyń kúrdeli aýrý ekendigi, ony der kezinde emdemese sońǵy qaıǵymen aıaqtalatyny týraly málimet berilip, árbir adam óz qan qysymyn baqylap júrýi úshin qajetti daǵdylar úıretilip, qan qysymy tegin ólshendi. Sonymen birge, profılaktıkalyq sharalardy qabyldaý, salaýatty ómir saltyn ustaný jáne durys tamaqtanýdyń mańyzdylyǵy jóninde jurtshylyqtyń pikirin qalyptastyrýǵa jaǵdaı jasaldy.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY
